Tìm hiểu về Hina Matsuri – lễ hội dành cho bé gái ở Nhật

Hinamatsuri vào ngày 3 tháng 3 hay còn gọi là lễ hội “Momo no Sekku” hay “Yayoi no Sekku” là ngày cầu nguyện cho sự lớn lên xinh đẹp và hạnh phúc của các bé gái. Chúng ta hãy xem nguồn gốc của Hinamatsuri, cách ăn mừng, cách trang trí búp bê Hina và ý nghĩa của thức ăn trong Hinamatsuri nhé. 

Nguồn gốc của Hinamatsuri

Hinamatsuri ban đầu là một trong năm lễ hội, “Joshi no Sekku”. Ngày này được coi là ngày để tang ở Trung Quốc cổ đại, và mọi người thường tẩy rửa cơ thể của họ ở ven sông để xua đuổi tà ma. Nó được du nhập vào Nhật Bản vào khoảng thời Heian, và trở thành một sự kiện của “nagashibina”, nơi bụi bẩn và búp bê giấy được loại bỏ và rửa sạch trong nước. .

Tuy nhiên, ngày nay nó đã trở thành một lễ hội theo mùa, và mãi đến thời Edo, người ta mới bắt đầu trang trí những con búp bê hina thành hàng và trưng bày chúng thật đẹp mắt. Tuy nhiên, chỉ có các samurai và quý tộc mới ăn mừng theo cách này. Cho đến sau thời kỳ Minh Trị thì phong tục này đã dần được thiết lập trong các hộ gia đình bình thường.

Búp bê Hina và cách tặng quà

Trước đây, các gia đình thường tặng búp bê hina cho các bé gái vào lễ hội đầu tiên, nhưng ngày nay không cần thiết phải tuân theo nó. Búp bê Hina với nhiều tầng trang trí lộng lẫy chiếm nhiều diện tích cả để trưng bày và cất giữ nên có trường hợp không phù hợp với hoàn cảnh nhà ở. Do vậy, nhiều ông bà rất yêu quý cháu của mình và muốn gửi đến những búp bê hina xinh xắn, nhưng vì kích thước cồng kềnh nên thay vì tặng búp bê, ngày nay một số gia đình sẽ tặng tiền để thay lời chúc phúc cho những bé gái.

Lễ hội đầu tiên và bữa ăn mừng hinamatsuri

Hinamatsuri có thể nói là lễ hội búp bê duy nhất dành cho các bé gái. Thường trong ngày này, nhà có bé gái sẽ mời ông bà và bạn bè thân thiết đến chung vui. Vào ngày lễ, búp bê hina được trưng bày trong phòng và những bông hoa mùa xuân như hoa đào và hoa cải dầu sẽ được dùng để trang trí bàn ăn mừng. Bữa ăn mừng bao gồm sushi chirashi và súp nghêu. Ngoài ra, thêm cá nướng và một bát rau tầm xuân nhỏ để trông giống như mùa xuân. Hishi mochi, bánh gạo hina, yomogi mochi, kẹo khô, v.v. cũng được dùng làm điểm tâm để đãi khách.

Cách trang trí búp bê Hina

・Trang trí bảy tầng

Trang trí nhiều tầng lộng lẫy là điều ai cũng hình dung khi nghe đến búp bê Hina. Người ta nói rằng trong thời đại Genroku, nó được sử dụng như một trong những đạo cụ đám cưới của các gia đình samurai nhằm thể hiện sự sang trọng. Mãi cho đến thời Minh Trị, nó mới lan rộng ra những người dân thường. Bạn có thể tăng hoặc giảm số bậc, nhưng với ý tưởng rằng số lẻ là tốt, hãy sử dụng các số lẻ chẳng hạn như 5 và 7.

· Xếp hạng hàng đầu

Hàng búp bê đầu bao gồm 2 búp bê: lãnh chúa và công chúa. Ngồi hàng trên cùng thể hiện địa vị cao nhất. Hàng này được trang trí bằng đèn lồng giấy, rượu sake hoa đào hoặc rượu sake trắng trên nền màn hình gấp bằng vàng. Thông thường, búp bê nam sẽ ở bên tay trái (đối diện với người nhìn sẽ là tay phải) và búp bê nữ sẽ bên tay phải(đối diện với người nhìn là tay trái), và vị trí này là một phong tục có từ thời Minh Trị, vì theo quan niệm tay phải sẽ có quyền lực cao hơn. Tuy nhiên, đây là quan niệm với các tỉnh Kanto, còn đối với các tỉnh Kansai lại có suy nghĩ ngược lại.

・Hàng thứ hai

Đó là sân khấu của “ba cung nữ”. Một hình đứng được đặt ở hai bên và một hình ngồi được đặt ở giữa. Từ trái sang phải, họ cầm chōshi, sanpo, hisage và phục vụ rượu sake trắng ăn mừng.

・Hàng thứ ba

Đây là sân khấu của “Goninbayashi”, đại diện cho 5 nhạc công. Họ trình diễn các nhạc cụ bao gồm các gõ và sáo.

・Hàng thứ tư

Đây là sân khấu của “Zuijin”, là 2 cận thần của lãnh chúa. Hữu tướng trẻ tuổi, cai quản quyền lực, bảo vệ người và nhà. Tả thừa tướng là một ông già thông minh cả văn lẫn binh. Ở đây, người ta thường đặt hishimochi hoặc hina arare giữa 2 ông quan này.

・Hàng thứ năm

Đây là sân khấu của “Jicho”, đại diện cho 3 hộ vệ với 3 biểu cảm khác nhau.Họ có thể cầm chổi, xẻng quét rác và cào để dọn dẹp. Đó là bộ ba Ueto đang khóc, Ueto đang cười và Ueto đang tức giận.

・Hàng thứ sáu

Hàng này chủ yếu trang trí các đồ dùng trong đám cưới. Những đồ dùng hàng ngày như tủ ngăn kéo, bàn trang điểm, cốc dài, hộp kim chỉ, đồ trà đạo, lò than… được xếp thành hàng, bạn có thể hình dung đồ dùng cưới hỏi thời bấy giờ.

・Hàng thứ bảy

Hàng này trang trí giỏ, jubako, xe hoàng gia, v.v. Những tấm thảm đỏ tươi bao phủ toàn bộ tầng làm tăng thêm vẻ lộng lẫy, đồng thời mang ý nghĩa xua đuổi bệnh đậu mùa và bọ chét.

Cách bài trí búp bê đơn giản

Một trang trí hina đơn giản mà chỉ có hai người, nam và nữ, ngồi trên đó được gọi là “Shinno-kazari”. Nhỏ gọn, tiết kiệm không gian và dễ trang trí, nó đang được ưa chuộng hiện nay và là sản phẩm trang trí Hina được yêu cầu nhiều nhất.

Ý nghĩa của hishimochi, hoa đào và rượu sake trắng

Đồ trang trí của Hina được đi kèm với bánh gạo hishimochi và hoa đào, và được đi kèm với rượu sake trắng. Hishimochi có hình dạng viên kim cương, được cho là tượng trưng cho trái tim hoặc lá đào. Màu sắc của hishimochi là màu trắng của tuyết, màu đỏ của hoa, màu xanh của cỏ non và màu vàng của tán lá mùa thu, tượng trưng cho bốn mùa. Hoa đào là biểu tượng của sự trường thọ ở Trung Quốc. Nó được dùng làm hoa mừng từ truyền thuyết nếu đặt nó ở cổng sẽ xua đuổi được tà ma. Trong quá khứ, đồ uống được sử dụng là “rượu hoa đào” được làm từ hoa đào cắt nhỏ.

Khi nào người ta trưng bày búp bê Hina?

Búp bê Hina nên được trưng bày sau ngày đầu tiên của mùa xuân đến giữa tháng 2, hoặc muộn nhất là một tuần trước ngày 3 tháng 3 và cất đi vào sáng ngày 4. 

Búp bê Hina được cho là mang theo những bất hạnh thay cho trẻ em. Theo quan niệm đó, mỗi đứa trẻ nên có Hina-sama của riêng mình, và việc người khác đưa nó cho chúng cũng được coi là không tốt. Tuy nhiên trên thực tế, việc mua một con búp bê hina khá tốn kém và tốn nhiều không gian để trưng bày, vì thế nếu không thể trưng bày nhiều búp bê hina, bạn có thể trưng bày búp bê hina mini hoặc búp bê ca rô. Do vậy, búp bê Ichimatsu là được coi là một giải pháp thay thế cho búp bê Hina, và ngày nay nó đã trở nên phổ biến đối với gia đình khó mua búp bê hina.